दातांची काळजी-२

॥आरोग्यम धनसंपदा॥

विषय:-दातांची काळजी -भाग २

चॉकलेट तोंडातील वाढणाऱ्या जीवाणूंना प्रतिबंध घालते आणि फॅट किडण्यापासून सरंक्षण करते

Chocolate can actually be good for your teeth! Yes, you read that correctly -- chocolate can prevent tooth decay. ... Cocoa beans contain tannins, polyphenols and flavonoids, each of which is a type of strong antioxidant that benefits your mouth and teeth.

https://recipes.howstuffworks.com/dark-chocolate-good-for-teeth.htm

प्रश्न : खरंच ,चॉकलेट  ने दात किडतात का ?

वर दिलेल्या लिंकवर जी माहिती आहे ती शास्त्रीय आहे .नेटवर जर आपण शोधलं तर आपल्याला समजेल की हे खरं आहे ,जे चॉकलेटबद्दल  लिहिलं आहे ते..ज्यामध्ये चॉकलेटमध्ये फ्लॉविनोइड्स आहेत,ते अँटी एजिंग आहे,हृदयविकाराचा धोका कमी होऊ शकतो वगैरे वगैरे ..मग कन्फ्युजन काय आहे ते पाहू..

ह्यासाठी दात कसा किडतो ते पहावं लागेल..आपल्या दाताचं जे बाहेरचं आवरण असतं त्याला आपण  'इनॅमल' म्हणतो ,हा मिनरालाईज्ड  भाग (लेयर)असतो,व त्यावर  लाळेचा थर कायम असतो .जेव्हा एखादा खाण्याचा पदार्थ दातांमध्ये अडकतो तेव्हा बॅक्टरिआ,(जीवाणू),पातळ फिल्म तयार करतात त्याला 'प्लाक्' म्हणतात ,ह्या प्लाकमधील बॅक्टरिया दातावर हळूहळू काम करुन मायक्रोऍसिड्स तयार करतात.जे इनॅमलमधील मिनरल्स काढून टाकतात.तयार झालेले ऍसिड आणखी बॅक्टरीया ला आकर्षित करतात व मिनरल दातामधून निघून जातात व कॅव्हिटी(खड्डा) होते.ह्यालाच दात किडणे असे म्हणतात.

आता ह्यात चॉकलेटचा काय सहभाग आहे?

🔶१.खरं पहाता चॉकलेटने दात किडत नाहीत ,दात त्यातील शर्करेने किडतात. मुलं चॉकलेट खाऊन ब्रश करत नाहीत.त्यामुळे चॉकलेटमधील साखर जीवाणूंना आकर्षित करते व प्लाक्  तयार होऊन दात किडण्यास सुरुवात होते. कुठलीही गोष्ट  ज्यामध्ये साखर असते व जी दातांना चिकटू शकते,त्याने दात किडू शकतात.

🔶२.ऍसिड अटॅक-प्रत्येक वेळा जेव्हा आपण तोंडात काही घालतो (खातो) आपल्या लाळेचा पी.एच्.कमी होऊन ५.५० पर्यंत येतो ,तेवढा वेळ आपले दात आणि तोंड ह्या ऍसिडमध्ये भिजतात.हा पी.एच नॉर्मल व्हायला ४५मिनिटे लागतात.

🔶३. ह्याचाच अर्थ जेव्हा तुम्ही छोट्यातील छोटी गोष्ट जेव्हा तोंडात घालता तेव्हा तुम्ही दातांना 'ऍसिडिक पी एच' ला एक्सपोझ करता . त्यामुळे जर १० वेळा तुम्ही चॉकलेट अगदी डार्क चॉकलेट जरी खाल्ले तरीही तुमच्या दाताला कीड लागू शकते,चॉकलेटमधील साखरेमुळे नव्हे तर ऍसिड अटँकच्या वाढलेल्या प्रमाणामुळे !म्हणून दोन जेवणामध्ये खाण्याचे प्रमाण कमी असले पाहिजे व चॉकलेटस् दिली तरी जेवणाच्या वेळेत दिली गेली पाहिजेत .

चॉकलेटमधील फ्लॅविनॉईडज् दात किडण्यापासून वाचवू शकतं.परंतु त्यासाठी काही गोष्टीचा विचार करावा लागतो, जसे

अ.ते डार्क चॉकलेट आहे का ?

ब..त्यात साखर किती आहे?

क..आपण कधी खातोय ?

ड.कसं खातोय ?

🔶अ.डार्क चॉकलेट -प्लेन चॉकलेट ज्यात कोका सॉलीड्स् जास्त प्रमाणात असतात; व दूध व दुधाचे पदार्थ खूप कमी असतात किंवा नसतात.

🔶ब.साखर जीवाणूंना पोषण देते. म्हणून ती चॉकलेटमध्ये कमी प्रमाणात हवी ,किंवा ते चॉकलेट दातांना चिकटू नये असे हवे. म्हणजे साखर दातांवर फार वेळ राहणार नाही .

🔶क.सकाळी,दुपारी,संध्याकाळी जेवणाअगोदर की नंतर आणि त्यानंतर तुम्ही ब्रश करताय का ?

🔶ड.द्रव रुपात की घन रुपात,

असे अनेक घटक आहेत जे चॉकलेट खाणे व दात किडणे ह्यांशी सम किंवा व्यस्त प्रमाणात संलग्न आहेत ..

म्हणून ,जर आपल्याला मध्यम मार्ग चोखळायचा असेल तर काही गोष्टी पाळल्या पाहिजेत ..जसे

🔶१.मुलांना चॉकलेट प्रमाणातच दिली पाहिजेत. अतिरेक कशाचाही वाईटच!!

🔶२.घरातील व्यक्तींना ,आजी ,आजोबांना प्रेमाने चॉकलेटचे तोटे समजावून त्यांना आपल्या नातवंडासाठी  घरात जे नियम ठरवले आहेत ते पाळण्यास उद्युक्त केलं पाहिजे, मग एखादं वेळी मूळ कितीही आग्रह करू दे ,ती वेळ चॉकलेटची नसेल तर चॉकलेट देऊ नये.

🔶३.चॉकलेट खाल्ल्यावर ब्रश केलं पाहिजे . किंवा चूळ तर नक्की भरली पाहिजे.

🔶४.जेवण्याच्या अगोदर चॉकलेट खाल्लं तरी चालू शकतं कारण मग त्याचा  दातांवर रेसिड्यू राहत नाही .

🔶५.एकदाच चॉकलेट पूर्ण खावं, चघळत बसू नये.

🔶६.डार्क चॉकलेट शक्यतो निवडावं घेताना,मिल्क चॉकलेटपेक्षा...

🔶७.मी माझ्या मुलाच्या वेळेला त्याला सांगितलं होतं की रविवारी तू कितीही चॉकलेटस् नि बिस्किटे खा पण इतर दिवशी एकही नाही .तोही ते ऐकत असे व रविवारी प्रत्यक्षात एखादं चॉकलेट किंवा ३-४,बिस्किटे खात असे व नंतर ब्रशही करत असे.त्यामुळे त्याचे दात त्या वयातही छान राहिले,शिवाय त्याला चॉकलेट,बिस्किटे ही खायला मिळाली(त्याला हवी तेवढी) हाही एक चांगला उपाय आहे .

🔶सारांश-चॉकलेटने दात किडतात असे संशोधनात कुठेही नाही.दात किडतात ते चॉकलेट जास्त वेळ दातांवर राहिल्याने व इतर काही बाबींमुळे..

🔶हा विचार करता,चॉकलेटचे आरोग्यविषयक फायदे हवे असतील तर एवढंच म्हणू शकतो
'प्रमाणात खा,नि खाल्ल्यावर ब्रश करा..'

🔶ज्यांना हे पाळता येत नसेल त्यांनी चॉकलेट नाही खाल्लं तरी चालेल ..नाहीतर दात किडणार हे नक्कीच ..

🔷सल्ला-अधिक माहितीसाठी डॉक्टरांचा सल्ला जरूर घ्या!🔷

धन्यवाद!

डॉ. अर्चना चव्हाण(दंतरोगतज्ञ)-९८५०९८८५४१
वैद्यकीय गट

#ज्ञानभाषामराठीप्रतिष्ठान
#सर्वत्रमराठी